बजारमा दसैंको रौनक, भक्तपुरका किसानलाई धान भित्र्याउने चटारो

दसैं नजिकिएसँगै अधिकांश मानिस नयाँ लुगा किन्ने, घर सजाउने, मिठामिठा परिकार बनाउने र आफन्तसँग भेटघाटको योजना बनाउन व्यस्त छन्। यता भक्तपुरका किसान भने वर्षभरि खान पुग्ने अन्न सुरक्षित गर्न खेतमा पसिना बगाइरहेका छन्।

पाकेको धान काट्ने, थ्रेसर लगाएर दाना छुट्याउने र बोरामा भरेर घरका भकारीमा भण्डारण गर्ने काममा किसान जुटेका छन्। कतिपय किसानले छिमेकीसँग अर्मपर्म गरेर धान काटिरहेका छन्। एकअर्काको खेतमा पालैपालो काम गर्ने परम्पराले धान भित्र्याउन सहज बनाएको छ।

परिवारका सदस्यदेखि छिमेकीसम्म मिलेर खेतमा काम गरिरहेका दृश्यले भक्तपुरका ग्रामीण बस्तीमा दसैंको चहलपहलसँगै खेतीपातीको व्यस्तता पनि बढेको देखाउँछ। यस वर्ष दसैंको समय र धान पाक्ने समय एकैपटक परेकाले किसानलाई चाडपर्वको तयारी र बाली भित्र्याउने काम सँगसँगै अघि बढाउनुपर्ने अवस्था आएको छ।

विगतका वर्षमा दसैं सकिएपछि धान काट्ने र भित्र्याउने कामले गति लिने गरे पनि यसपटक पाकेको बाली समयमै सुरक्षित गर्न किसानले खेतको कामलाई प्राथमिकता दिएका छन्। मनसुन बाहिरिए पनि मौसममा परिवर्तन भई वर्षा हुन सक्ने भएकाले पाकेको धान सकेसम्म चाँडो भित्र्याउनुपर्ने उनीहरूको बाध्यता छ।

पछिल्ला वर्षमा बेमौसमी वर्षाका कारण पाकेको बालीमा क्षति पुगेका अनुभवले पनि किसानलाई सतर्क बनाएको छ। धान पाकेर तयार भएको अवस्थामा वर्षा भए बाला झर्ने, धान भिज्ने र गुणस्तरमा असर पर्ने जोखिम रहन्छ। त्यसैले मौसमले साथ दिएकै बेला धान काटेर सुरक्षित राख्न किसान हतारिएका हुन्।

धान भक्तपुरका किसानको प्रमुख खाद्यान्न बालीमध्ये एक हो। वर्षभरि परिवारलाई खान पुग्ने अन्न उत्पादन गर्न उनीहरूले रोपाइँदेखि गोडमेल र सिँचाइसम्म महिनौँ मेहनत गरेका हुन्छन्। त्यही मेहनतको प्रतिफल भित्र्याउने समय किसानका लागि निकै महत्त्वपूर्ण हुन्छ। यस समयमा बाली सुरक्षित गर्न सक्नुले वर्षभरिको खाद्यान्न व्यवस्थापनमा समेत प्रभाव पार्छ।

दसैंमा रातो टीका, जमरा र आफन्तसँगको भेटघाटलाई विशेष महत्त्व दिइन्छ। तर, किसानका लागि पाकेको बाली समयमै भित्र्याउनु पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। धान खेतमै छाडेर चाडपर्व मनाउन जाँदा मौसम प्रतिकूल भए वर्षभरिको मेहनत खेर जान सक्ने चिन्ता उनीहरूमा छ। त्यसैले कतिपय किसानले धान काट्ने र भण्डारण गर्ने काम सकेपछि मात्रै दसैंको रमझममा सहभागी हुने योजना बनाएका छन्।

भक्तपुरका खेतमा पहेँलपुर धानका बाला झुलिरहेका छन्। सहरका बजारमा दसैंको किनमेल बढिरहेका बेला खेतमा भने हँसिया चलाउने, धानका भारी बोक्ने र थ्रेसर लगाउने काम भइरहेको छ। यी दृश्यले चाडपर्वको खुसीसँगै नेपाली कृषि जीवनको मौलिकता र किसानको अथक श्रमलाई पनि झल्काउँछन्।

दसैं नेपालीको प्रमुख चाड हो, तर किसानका लागि मौसमको अनुकूलता र खेतीपातीको चक्र पनि उत्तिकै महत्त्वपूर्ण छ। चाडपर्व र बाली भित्र्याउने समय जुध्दा किसानले मौसम र उत्पादनको सुरक्षालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने अवस्था देखिएको छ। बजारमा दसैंको रौनक छाइरहँदा भक्तपुरका किसान भने आफ्नो वर्षभरिको मेहनत सुरक्षित रूपमा घर भित्र्याउन जुटिरहेका छन्।