बयोबृद्ध समाजसेवी नारायण बानियाँको सुक्ष्म जीवनी 

तेज प्रकाश बानियाँ
पूर्व साहायक रथिको कलमवाट

१. नारायण बानियाँको जन्म वि. संं १९९२ साल बैशाख १२ गते हालको ठेगाना अनुसार पाँचखाल न. पा. वडा नं ५ भमरकोट अल्छे ढुङ्गा भत्रे ठाउँमा भएको हो । बाबु बलबहादुर बानियाँ र आमा चित्रकुमारी बानियाँका जेष्ठ सुपुत्रको रूपमा जन्मनु भएका उहाँको बाल्यकाल माता पिताकासाथ घरमा बित्यो । बाबुले श्रीमती मृत्यु पछि वाद्यतावस अर्को बिबाह गर्दै जादा पाँच बिबाह गर्नु भएछ । यी पाँच श्रीमती मध्ये जेठी श्रमतीबाट बाल–बच्चा नभई मृत्यु भएको, दोश्रोबाट छोरी एक जन्म भएको । तेश्रोबाट जेठो छोरा एक, चौथोबाट माहिलो, साइलो र काइलो छोराको, तत्पस्चात चौथो श्रीमतीको देहान्त भएकोले पछि पाँचौंं बिबाह पस्चात कान्छा छोराको जन्म भएको हुदा, समग्रमा पाँच छोराहरू मध्ये नाराय माहिलो छोेरा हुनुहुन्छ ।

२. आमाको काखमा बस्न पाउने छोराहरूमा उहाँ भाग्यमानी हुनुहुन्छ । पाँच जना मध्ये उहाँको आमालेमात्र तीनगोटा छोरा जन्माउन भ्याउनु भयो । तत्समयमा विद्यालयको व्यवस्था थिएन । नारायणले, बाह्रखरी घरैबाट सिकेर स्वअध्ययनबाट साधारण लेखपढ गर्न सक्ने हुनुभयो । उहाँ मेहनती, लगनसील, चलाकिलो र मृदुभाषी व्यक्तित्व हुनुहुन्छ । माइलो छोरा भए पनि, अगाडिको जेठो दाइको आमा स्वर्गे हुने बित्तिकै मामाघ र गइसक्नु भएकोले ९ वर्षको उमेरमा घरको जिम्मेवारी समाल्नेमा नारायण पर्नु भयो । उहाँ पछिका दुइभाइ आमाको देहान्त पछि मामाघर गए । त्यसपछि बाबुको पाँचौ बिबार्ह ुभयो । त्यतापट्टिबाट कान्छो भाइ जन्मियो । कान्छो भाइ चार वर्षको हुदा आमा स्वर्गे भएकोले कान्छालाइ पनि मामाघर पठाइयो ।

३. सानै उमेरदेखि सङ्घर्षसील जीवन जिउने व्यक्ति हो उहाँ । घरको जिम्मा, खेतबारी, गाउँबेसी, बस्तुभाउ, बुढाबाउ लगायतका सबै हेरबिचारको जिम्मा उहाँमा आयो । व्यबहारले छपक्कै छायो । पछि जेठोदाइ मामाघरबाट र्र्फिर्कएर अलिदिन घर बसी बिबाह पछि भित्र भएर जानु भयो । रहदा बस्दा नारायण, २०१२ सालमा काभ्रे जिल्ला, भुग्देउ निवासी तेजबहादुर थापाकी सुपुत्री सुश्री मिट्ठू थापाकासाथ बिबाह बन्धनमा बाधिनु भयो ।

४. कान्छो भाइ सानै थियो । उहाँ कान्छोलाई माया गर्नुहुन्थ्यो । भाइ–भाइ भित्र बस्दा माइलो र काइलो सँगै, साइलो र सानै भएकोले कान्छो, सँगैबसे । जेठो पहिले भित्र बसी सकेको । बाबु साइलो र कान्छोसँग बस्नु भयो । कान्छो भाइ आपूmसँग नबसे पनि उसलाई पढाउनेमा नारायणको सहयोग पनि छ । २०३४ सालमा नापी आएका बखत उहाँको व्यक्तिगत तर्पmबाट जोगी थुम्को नामको २० रोपनीको एक कित्ता जग्गा कान्छालाई भनेर नपाई दिनुभयो । यो नै भाइ प्रतिको अगाध स्नेहको नमूना हो । हुनत कान्छो भाइ भनेको मैं हुँ, मैले उक्त जग्गा हालसम्म थाम्न सकिन । २०३५ सालमा त्रिभुवन विश्वविद्यालय अन्तरगत पुलचोक क्याम्पसमा खुलेको पहिलो ५ वर्षै वि ई अध्ययनार्थ खुला प्रतियोगिता बाट नाम निस्किएकोले उक्त अध्ययनमा जादा परिवारको समेत देखभाल आपैंmले गर्नपर्ने भएकोले सोको लागि आवश्यक खर्च त्यसै नग्गा बिक्रीबाट बेहोरियो । यसरी त्रिभुवन विश्वविद्यालय बाट वि ई (सिभिल) उत्तीर्ण गरी नेपाली सेनामा प्रवेश गरेर सहायकरथी (ब्रिगेडियर जनरल) को पद बाट अवकाश प्राप्त गर्नुभयो ।

५. सामाजिक र धार्मिक सेवा तर्पmको कुरा गर्नुपर्दा नारायण केटाकेटी देखिनै स्वयम्सेवक बनेर काम गर्ने मानिस हो । समाज सेवामा अरूकोलागि भलाई हुने सानातिना काम त कति भए कति ? ती काम बाहेक हरेक महानवमी कादिन, कोटदेवीको मौलो पूजामा १४ वर्ष लगातार रागो मार हात्रे काम गर्नुभयो ।

अरू उल्लेख्य कामहरूः–
(१) आफ्नो पूजाकोठा मन्दिर भन्दा कम नदेखिने गरी सजाउनु भएको छ ।
(२) बानियाँ बन्धु समाजको बंशावली प्रकाशनमा आर्थिक सहयोग प्रदान ।
(३) कोटदेवी मन्दिर निर्माणमा उल्लेखनीय आर्थिक सहयोग प्रदान ।
(४) कामी डाँडा भत्रे ठाउँमा त्यसै परेको, सरकारी जग्गामा प्रवन्ध मिलाइ आर्थिक सहयोग सहित प्राइमरी विद्यालय स्थापना । सोही परिसरमा आफ्नो   र श्रीमती समेतको सहयोगबाट राधाकृष्ण मन्दिर स्थापना गर्नुभएको ।
(५) घर मुनी सानो नागथान र देवी मन्दिर बनाउनु भएको ।

६ .सरकारी सेवा –जेठो दाइ गोरख बहादुर पल्टनमा जागीरे भएकोले होला उहाँलाई पनि जागीर खान मन लागेछ । २०१४ सालमा सेनातर्फ   श्रीदेवीदत्त गणमा सैन्यमा भर्ना भएर तालिम शुरूभयो तर घर समस्याले गर्दा सैन्यको तालिम पूरा नगरी बीचैमा छोडेर घर फर्कनु भयो र पूर्ण रूपले घर समाल्नु भयो । कान्छो पनि ९/१० वर्षको भएर घर फर्कियो । थोरै जन शक्ति भएर पनि ब्यबहार धानिदै गयो । २०१९ सालमा जेठी छोरीको जन्म भयो । त्यसैसाल साही सिकारी फाँट राजदरवारमा सिकारी पदमा जागीरे हुनुभयो । सिकारीको कामचाहिँ बेलाबेलामा तित्रा, हास, च्याखुरा, हलेसा, कालिज, लुइँचे जे फेला परेको छ, ४/५ दिन, एकहप्ता कैलेकहीँ दस दिन, पालो के छ ? सो अनुसार राजदर्बारमा सिकार बुझाउज लैजानु प¥थ्यो ।

त्यतिखेर यातायातको ब्यबस्था थिएन । तरपनि त्यति छिटोछिटो काठमाडांै पैदल हिडेर पनि पुगीरहनु प¥थ्यो । कुनै दिन गाल नपारी तत्कालीन समयको सम्वेदनसील स्थान राजदरबारको सेवामा इमानदारी साथ २९ वर्ष सेवामा रही जमदार सम्म दर्जा प्राप्त गरी २०४८ सालमा पेन्सनमा अवकाश लिनुभयो । सेवाका समय ‘सरकारको सबारी सिकारमा हुँदा जुन विकाश क्षत्रमा भएपनि हरेक पटक सबारी साथमा जानुप¥थ्यो ।

७. परिवार सम्बन्धमा – २०१९ सालमा जेठी छोरीको जन्म पछि जागीरे भएर घर ब्यबहार धानेर ५ छोरा ४ छोरी सहितको परिवार, खेतीपाती सबैलाई आ–आफ्ना ठाउँमा ठीक हालतमा राख्नु भनेको पक्कै पनि चुनौती पूर्ण काम हो । उहाँको जेठो छोराले बुहारी र ४ जना नातिलाई छाडेर बैदेशिक रोजगारमा गएको तर ४२ वर्षको उमेरमा जर्मनमा स्वर्गे भए । हरेक काम कुराको निर्णय गर्दा समयको सारै ख्याल गर्नु हुने उहाँ हिम्मतदार, साहसी र आटिलो र धैर्यसील ब्यक्तित्व हुनुहुन्छ । साच्चै भत्रुपर्दा ९ जना बालबच्चालाई सकुसल हुर्काई बढाई पढाई गरी बिबाहादि कर्म गरी कुसल अविभावकको भूमिका निभाउन सफल हुनु भएकोमा, उहलाँई असल पिताको उपाधिले अलङ्कृत गर्न सकिन्छ ।

हाल उहाँ १ श्रीमती ४ छोरा, ६ बुहारी, ४ छोरी, नाति, नातिनी र पनाति पनातिनी गरी जम्मा ३५ जनाको अविभावकको रूपमा ९० वर्षको उमेरमा श्रीमतीका साथ पेन्सन खाएर तन्दुरुस्त जविनसँग खेल्दै हुनुहुन्छ । हामी सबै उहाँको स्वस्थ र दीर्घ जीवनको कामना गरौं ।